LEONARDO DA VINČI

(1452-1519)

http://www.znanje.org/i/i22/02iv03/02iv0325/leonardo.jpg

U vrijeme renesanse oličenje nauke i umjetnosti bio je Leonardo da Vinči. On je bio čovjek koji se izdvajao po mnogim otkrićima iz raznih oblasti nauke i umjetnosti.
Gospodari umjetnosti ga znaju kao slikara Đakonte, obično nazivane Mona Liza i uzbudljive Tajne večere, naslikane na zidu dvorane manastira Santa Marije de Gracije u Milanu, Italija.

http://www.znanje.org/i/i22/02iv03/02iv0325/tajnavecera.jpg

Ove slike su gaproslavile kao umjetnika, ali one ne bi trebale da bace u sjenku njegove druge sposobnosti kao slikara, arhitekte i naučnika koji je izvršio mnoga istraživanja u oblasti biologije, psihologije, matematike,mehanike i inžinjeringa.
300 godina prije nego sto su leteće mašine bile usavršene, Leonardo je izveo planove prototipa aviona i helikoptera. Njegova istraživanja ljudske anatomije bile su vrhunac renesansne nauke. Njegove nevjerovatne ilustracije ljudskog tijela uzdigle su slikanje na najveci nivo moderne umjetnosti

http://www.znanje.org/i/i22/02iv03/02iv0325/proporcija.jpg

LEONARDOV ŽIVOT

Njegov život se može svesti na pet perioda: njegovo djetinjstvo u Firenci, njegov život u Milanu (1482-1499), zatim povratak Firencu pa ponovo u Milano gdje ostaje do 1513.Rođen je 1452. u Vinči, inače mjastu gdje senalazila njegova familija.Odrastao je i školovao se na očevom imanju.

Kada je imao 15 godina otac ga je dao kao šegrta u Firenci, gdje je učio slikanje, skulpturu i mehaničku umjetnost. U obližnjoj radionici umjetnika Antonija Paulola on je započeo svoj interes zaanatomiju.
On je bio prihvaćen u ceh slikara 1472. i ostao u gradu sledećih 10 godina. u ovom ranom periodu njegovog života, misterija Leonardovog stvaranja je već bila dokazana posebno na njegovim nedovršenim slikama. Izdvaja mu se i mnogo crteža olovkom koje su dale dokaz njegove vještine u crtanju. Mnogi od ovih crteža su bili tehničke prirode-vojno oružje i razne druge aparature.

http://www.znanje.org/i/i22/02iv03/02iv0325/monalisa.jpg

Mona Liza

1482. godine Leonardo je unajmljen od strane kneza od Milana, Ludovica Sforca, da bude slikar i inženjer u rezidenciji. Cijelo vrijeme je bio zauzet kao slikar i skulptor iako su mnoge od njegovih slika i sve skulpture ostale nedovršene. Bio je često savjetovan od strane radnika iz oblasti arhitekture, a bio je i inženjer hidraulike i mehanike.
To je bilo kad je boravio u Milanu kad se čitava mnogostranost ovog genija nije mogla objašnjavati i dok svo interesovanje iz svijeta ljudskog roda i prirode nije u potpunosti dokazano. Kroz njegovu nevjerovatnu sposobnost da razumije ono što vidi, on otkriva ujedinjenu teoriju svijeta i ilustruje je u svojim sveskama koje danas vrijede čitavo bogastvo.
Nažalost njegovo nemilosrdno bavljenje naukom natjeralo ga je da mnoge umjetničke kreacije ostavi nedovršene. Sa ovih 17 godina u Milanu Leonardo je naslikao samo šest slika: dva portreta, Tajnu večeru dvije verzije Kamene djevice i dekorativnu tavanicu u Castello Sforzesco. Ostale slike ili nisu bile završene ili si nestale.

POVRATAK U FIRENCU

Nakon njegove duge odsutnosti, dočekan je kao slavni i ugledni umjetnik. Najvijrednije djelo koje je sačuvano iz ovog perioda je Mona Liza koja se sada nalazi u muzeju Luvr u Parizu. Leonardo je takođe uradio neke skice za Rezidenciju u Firenci koja nikad nije sagrađena. 1516. godine prihvata poziv od Francisa I, kralja Francuske, da napusti Italiju i da radi za njega. Leonardo je poslednje tri godine života proveo u mjestu Klouksu, blizu kraljevske rezidencije u Amboisu. Data mu je titula "kraljev prvi slikar, arhitekta i mehaničar". 1519. godine umro je u Klouksu i sahranjen u crkvi koja je bila u sklopu palate

http://www.leonardo-da-vinci-biography.com/images/leonardo-da-vinci-painting-leda-and-the-swan.jpg

http://pictures.polandforall.com/images/leonardo-da-vinci-lady-with-an-ermine.jpg

Leonardo da Vinci - Lady with an Ermine in Cracow

http://www.theartwolf.com/imagenestAW/Leonardo_ginevra.jpg

Leonardo da Vinci - Ginevra Benci


http://www.theartwolf.com/imagenestAW/Leonardo_VergineDelleRocce_Louvre.jpg http://www.theartwolf.com/imagenestAW/Leonardo_The_Virgin_on_the_Rocks.jpg
Leonardo da Vinci - The Virgin of the rocks

version in Paris (left) and London (right)

http://www.theartwolf.com/imagenestAW/Leonardo_VirginAndChildStAnne.jpg

Leonardo da Vinci - Saint Anne, Virgin and child and Saint John

http://www.theartwolf.com/imagenestAW/Leonardo_Saint_john.jpg

Leonardo da Vinci - Saint John the Baptist

http://www.theartwolf.com/imagenestAW/Leonardo_madonna_carnation.jpg

Leonardo da Vinci - Madonna of the carnation

http://www.theartwolf.com/imagenestAW/Leonardo_portrait_musician.jpg

Leonardo da Vinci - Portrait of a musician

NEKODIRANI LEONARDO DA VINCI

Kao učen čovek sa neverovatnim rasponom znanja, Leonardo da Vinči predstavljao je sliku i priliku ambicioznog i znatiželjnog renesansnog čoveka. Iako je danas poznat kao jedan od najvećih svetskih slikara i kao vrsni empirijski naučnik, za života su ga progonile činjenica da je bio vanbračno dete i glasine o homoseksualnim sklonostima.

Leonardo se rodio kao vanbračno dete pisara Piero-a da Vinčija i lokalne seljanke, u Vinčiju, gradu u blizini Firence, 15.04.1452. Do kraja života ga je pratila stigma vanbračnog rođenja.

Kao posledica „nezakonitog“ rođenja bilo mu je uskraćeno humanističko obrazovanje, upis na univerzitet i rad u brojnim uglednim profesijama. Kao odgovor na nedostatak formalnog obrazovanja, Leonardo razvija sebi svojstven stil – karakterističan empirijski pristup prirodnim fenomenima.

Sa svojih 15-tak godina postao je šegrt Andrea del Verokija iz Firence, skulptora i slikara povezanog sa porodicom Mediči. Za vreme šegrtovanja dečakov umetnički talenat je naprosto procvetao.

Leonardova seksualnost

http://www.queeria.com/ImageHandler.ashx?mapPath=1&path=/NewsImages/umetnost/leonardo06.jpg

Jedno od najtežih iskustava u Leonardovom životu se desilo 1476. dok je još živeo u Verokijevoj kući. Podignuta je anonimna prijava protiv njega i još trojice momaka u vezi sa navodnim seksualnim odnosima sa 17-togodišnjim muškim modelom.

Posle dva ročišta optužnica je odbačena zbog tehničkih nedostataka. Iako nije pravosnažno osuđen, ove optužbe će ga proganjati ceo život.

Iako je homoseksualnost bila široko rasprostranjena u tadašnjoj Firenci, optužbe za sodomiju su bile vrlo ozbiljne. Takođe, izrazito negativan publicitet mogao je jako da naškodi karijeri umetnika koji zavisi od mecena, a naročito onih koji su radili pod pokroviteljstvom Crkve.

Nema sumnje da su traumatska iskustva koja su proistekla sa ovih suđenja prouzrokovale Leonardovu težnju da svoj privatni život sačuva tajnim. Kao direktna posledica toga, činjenica je da je vrlo malo je poznato o njegovom emocionalnom životu.

I pored toga postoje brojni dokazi koji potvrđuju pretpostavku da je glavnina njegovih erotskih težnji bila upućena ka osobama muškog pola. Tokom celog svog života, Leonardo je bio okružen lepim muškarcima, dok sa druge strane ne postoji ni jedan dokaz da je Leonardo bio intimno povezan sa nekom ženom ili barem da je imao prijateljice.

Štaviše, Leonardovo nepoznavanje žena postaje očigledno kada se pogledaju njegova dela. Dok postoje brojne njegove studije nagog muškog tela, često veoma detaljna u predelu genitalija, Leonardo je retko koju ženu nacrtao od vrata naniže. A i kad bi ih nacrtao, genitalije su bile veoma netačno predstavljene i izobličene.

http://www.queeria.com/ImageHandler.ashx?mapPath=1&path=/NewsImages/umetnost/leonardo02.jpg

Leonardo je takođe razvijao i prisne odnose sa svojim (muškim) učenicima i mnoge stavke u njegovim spisima daju nagoveštaje koji se mogu protumačiti kao ljubav prema njima. Skoro dvadeset godina su kružile glasine o njegovoj vezi sa „kovrdžavim dečkom“, Đan Đakomom de Kaprotijem čiji je nadimak bio Salai (jagnje Satanino) zbog njegovog nedoličnog ponašanja.

Poslednjih deset godina Leonardovog života, mladi lombardijski aristokrata Frančesko Melci postaje njegov pratilac i na kraju čak i izvršilac njegovog testamenta.

Sigmud Frojd 1910. sprovodi opsežnu psihoanalitičku studiju o umetnikovoj seksualnosti na osnovu Leonardovih beleški. Frojd povezuje Leonardovu homoseksualnost sa njegovim odnosom sa majkom i odsutnim ocem. Po njemu, Leonardo je sublimirao svoje seksualne žudnje u vidu svojih dela. Psihoanalitičar je tvrdio da su umetnikova brojna nezavršena dela znak Leonardovih jakih seksualnih frustracija.

Ova analiza se zasnivala na pretpostavkama koje su mnogi osporavali i danas se u najboljem slučaju smatraju sumnjivim. Značajna stavka u analizi je bila analiza interpretacije jednog Leonardovog sna za koju se zna da je prepuna grešaka u prevodu. Zbog svega toga mora se prići Frojdovoj analizi sa rezervom, mada moramo pohvaliti Frojda što se uhvatio u koštac sa nečim što je u to vreme smatrano materijalom za najprostije tračeve.

http://www.queeria.com/ImageHandler.ashx?mapPath=1&path=/NewsImages/umetnost/leonardo04.jpg

Leonardov naučni genije

Bežeći od skandala koji su prouzrokovale optužbe o sodomiji, Leonardo odlazi u Milano 1481. ili 1482. godine, i tamo projektuje vojnu opremu za vojvodu Ludovikoa Sforcu. Nije se odvajao od svojih svezaka sa detaljnim crtežima.

Mnogi njegovi izumi su bili veoma nepraktični, ili u najboljem slučaju, nepraktični u to vreme kada su projektovani, ali besprekorni, pedantni crteži nam otkrivaju sav potencijal samoukog genija. Na njegovim crtežima se mogu videti i sprave koje će mnogo kasnije biti pretvorene u stvarnost, poput bicikla i helikoptera.

Leonardo je do kraja svog života sakupio ogromnu kolekciju svojih beleški, oko 5000 strana rukopisa, u kojima se bavi optikom, akustikom, mehanikom, hidraulikom, letom, astronomijom, naoružanjem i anatomijom. Za života je skrivao sva svoja otkrića iz paranoičnog straha da će ih neko ukrasti.

Posle njegove smrti mnoga su njegova dela izgubljena, a neka nikad više nisu pronađena. Mnogi smatraju da su ona bila objavljena da bi to značajno promenilo tok današnje nauke, jer je još onda došao do istih zaključaka kao i Njutn, Galileo, Kepler...

Leonardove slike

http://www.queeria.com/ImageHandler.ashx?mapPath=1&path=/NewsImages/umetnost/leonardo03.jpg

Iako je Leonarda napravio mali broj slika, njegove revolucionarne tehnike i stil su ga postavili na mesto jednog od najuticajnijih slikara renesanse. Za meru sirovih emocija koje njegove slike proizvode možemo uzeti činjenicu da su njegove slike najvandalizovanija umetnička dela na svetu.

Jedna od prvih slika za koju je zaposlen da odradi, bilo je oslikavanje murala Tajne večere (1495-1498.) u refaktoriju milanske Santa Maria dele Gracije. U njoj oslikava Isusa sa svojim apostolima i hvaljena je širom sveta zbog ingeniozne kompozicije i upotrebe perspektive kao i zbog naročite psihološke dubine. Za razliku od ostalih umetnika, Leonardo koristi senku da bi nam suptilno predočio lik izdajnika, Jude.

Nažalost, slika je naslikana u eksperimentalnoj fresko-tehnici i značajno je propala već posle pedesetak godina po završetku rada, ali čak i u takvom oronulom stanju i dalje ima značajan uticaj na istoriju umetnosti.

Leonardo se vraća u Firencu 1500. godine i otpočinje rad na oltaru za manastir monaha Servita pod naslovom „Devica i Dete sa sv. Anom“. Slika ostaje nedovršena kada 1502. prihvata položaj vojnog projektanta kod bezobzirnog i ambicioznog Cezara Bordžije. Otprilike u to isto vreme se sprijateljava sa najpoznatijim političkim piscem tog vremena, Nikolom Makijavelijem.

Zgrožen Bordžijinim okrutnim ponašanjem, Leonardo napušta njegovu službu posle samo devet meseci. Međutim, on se ne vraća „Devici i Detetu sa sv. Anom“ i slika ostaje nedovršena.

Njegove pozne godine su okarakterisala neka od njegovih najpoznatijih dela. Ne može se tačno utvrditi, ali mnogi veruju da je „Mona Liza“ prva naslikana, posle nje „Leda“ i naposletku njegova poslednja slika „Sv. Jovan Krstitelj“.

„Mona Liza“, ili „La Đokonda“ kako je zovu u Italiji, a sada u Luvru u Parizu, je Leonardova najpoznatija i najzagonetnija slika. Iako slika kaže da je to portret žene trgovca Frančeska del Đokonde, neki stručnjaci su špekulisali da je u pitanju idealizovani portret umetnikove majke ili čak autoportret.

Identitet žene ostaje nejasan, ali njen zagonetni osmeh, nagoveštava da je u pitanju privatna šala ili neka tajna. Slika nikad nije završena i isporučena naručiocu, a Leonardo se nije odvajao od nje u zadnjim godinama svog života.

http://www.queeria.com/ImageHandler.ashx?mapPath=1&path=/NewsImages/umetnost/leonardo01.jpg

Iako su opstale samo skice „Lede“, ona ostaje najzagonetnije delo u njegovom opusu. Na njoj je predstavljen Leonardov jedini ženski akt i jedina slika inspirisana klasičnom mitologijom i oslikava čin Zevsa, prerušenog u labuda, i Lede, kraljice Lacedemona.

Kao rezultat ovog čina nastaju dva kompleta blizanaca: božanski Kastor i Poluks i smrtnici Helena i Citemnestra. Ovaj mit je inspirisao brojne umetnike, ali Leonardovo viđenje je jedinstveno u naglašavanju grotesknosti čina silovanja.

Sa slike izbija naboj straha a ne erotike, što u isto vreme čini susret sa slikom upečatljivijim. Fasciniran prirodom i odlučan u širenju pogleda na nju, Leonardo je sigurno bio zaintrigiran ovom zastranjivanjem od prirodnog poretka.

1507. godine Leonardo dolazi u službu francuskog kralja Fransoa I, prvo u Milanu, a onda i u samoj Francuskoj. Većinu njegovih poslednjih godina provodi u intelektualnom i naučnom radu na francuskom dvoru. Jednu sliku ipak završava u tom periodu, androgenog „Sv. Jovana Krstitelja“. Model za sv. Jovana u ovoj prelepoj ali uznemirujućoj slici verovatno bilo samo jagnje Satanino, Đan Đakomo de Kaproti.

Umetnik umire u Kluu, drugog maja 1519. godine.